T.C
YARGITAY
1. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO :2016/8941
KARAR NO :2019/2902
KARAR TARİHİ :30.04.2019
by kiratlihukukSözleşme Yapılırken Hataya Düşen Tarafın Kusurlu Bulunması Sözleşmenin İptaline Engel Değildir
K A R A R
Dava, yanılma (hata) hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil isteğine ilişkindir.Davacı, davalının isteği üzerine … ada … parsel sayılı taşınmazın alt kısmında bulunan 4.255 m2 lik yer ile onun yan tarafında boşluk olarak yer alan 16.261 m2 lik kısım olmak üzere toplam 20.516 m2’nin davalıya satışı konusunda anlaştıklarını, davalının 40.000 TL ödemeyi kabul ettiğini, kendisine ait olduğunu düşündüğü 20.516 m2 lik yerin tapusunu davalıya devredip 40.000 TL bedeli aldığını, davalının ölçüm yaptırması üzerine satış için anlaşılan yer ile satılan yerin farklı olduğunun ortaya çıktığını, tapuda satışı yapılan yeri satmayı hiç düşünmediğini, tamamen zeytinlik olan … ada … parsel sayılı taşınmazın tamamı ile 6 parsel sayılı taşınmazın 4.613 m2 lik kısmının satışa konu olduğunu ancak bu yerin değerinin en az 500.000 TL civarında olup esaslı hataya düştüğü için sözleşmeyle bağlı olmadığını ileri sürerek 02.01.2014 tarihinde satışı yapılan … ada …parsel sayılı taşınmazın tamamı ile … ada … parsel sayılı taşınmazın 4.613 m2 lik kısmına ilişkin olarak satışın iptali ile anılan bölümlerin adına tescilini istemiş; 30.09.2015 tarihli ıslah dilekçesiyle, dava konusu … ada … parsel sayılı taşınmazın değerinin 139.100,38 Tl, zeytin ağaçlarının değerinin 15.000 Tl olmak üzere toplam değerinin 154.100,38 TL olarak saptandığını, ödenen satış bedelinin ise 40.000 TL olup aradaki farkın esaslı hatayı ortaya koyduğunu, dava dilekçesinde her ne kadar dava konusu … ada … parsel sayılı taşınmazın tamamının 15.903 m2 olduğu belirtilmiş ise de 20.516,28 m2 olarak düzelttiğini beyan ederek dava konusu … ada … parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile adına tescilini istemiştir.Davalı, dava konusu … ada … parsel sayılı, 20.516 m2 miktarlı taşınmazın satışı konusunda davacı ile anlaşıp 40.000 TL satış bedelini ödediğini, … ada … parsel sayılı taşınmazdan yer satın almadığını, dava konusu taşınmazın komşusu olan yerin ise orman arazisi olup özel mülkiyete konu olamayacağını, davacının kendi hilesine dayanarak hak iddia edemeyeceğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece; iddianın kanıtlandığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu … ada … parsel sayılı, 20.516.28 m2 miktarlı taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline, davacı tarafından mahkeme veznesine depo edilen 40.000 TL satış bedelinin ise davalıya ödenmesine karar verilmiştir.
Dosya içeriği ve toplanan delillerden, … ada … parsel sayılı, 20.516,28 m2 miktarlı tarla vasıflı taşınmazın tamamı davacı adına kayıtlı iken 02.01.2014 tarihli satış işlemiyle tamamını davalıya temlik ettiği, davacının aynı tarihte … ada … parsel sayılı taşınmazda adına kayıtlı 1/3 payı da dava dışı oğlu …’a satış yolu ile temlik ettiği anlaşılmaktadır. Bilindiği üzere, sözleşmenin konusu, niteliği ve ödenecek miktar gibi hususlarda dikkatsizliği veya bilgisizliği sonucu gerçek iradesine uymayan beyanda bulunmak suretiyle esaslı hataya düşen tarafın sözleşme ile bağlı sayılamayacağı kuşkusuzdur. Hemen belirtmek gerekir ki, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda (TBK) tıpkı 818 sayılı Borçlar Kanunu (BK) gibi esaslı hatanın (yanılmanın) tanımı yapılmamış, 31 ve 32. maddede sınırlayıcı olmamak üzere örnekler gösterilmiştir. Kısaca iç irade ile açıklanan irade arasındaki bilmeyerek yapılan uyumsuzluk olarak tanımlanan hatanın (yanılmanın) esaslı kabul edilebilmesi için, uygulamada ve bilimsel alanda ortaklaşa benimsendiği gibi, girişilen taahhüdün başlıca sebebini teşkil etmesi, daha açık söyleyişle hem yanılgıya düşen taraf, yönünden (sübjektif unsur), hem de iş hayatındaki dürüstlük kuralları (objektif unsur) açısından, hataya düşülmese idi böyle bir sözleşmenin hiç veya açıklanan biçimde yapılmayacağının ispatlanması zorunludur.
Bu koşulların varlığı halinde hataya düşen taraf, isterse iptal hakkını kullanmak suretiyle hukuki ilişkiyi geçmişe etkili (makable şamil) olarak ortadan kaldırılabilir ve verdiği şeyi geri isteyebilir. Yeter ki hatanın ileri sürülmesi TBK’nin 35. (BK’nin 25.) ve TMK’nin 2. maddesinde hükme bağlanan dürüstlük kuralına aykırı olmasın.
Hemen belirtmek gerekir ki, sözleşme yapılırken hataya düşen tarafın kusurlu bulunması sözleşmenin iptaline engel değildir. Ne var ki, TBK’nin 35. (BK’nin 26.) maddesinde öngörüldüğü gibi hatayı bilmeyen veya bilecek durumda bulunmayan ve kusursuz olan karşı tarafın menfi, gerektiğinde müspet zararının ödenmesi gerekir.
Öte yandan, yanılma ve aldatma her türlü delille ispat edilebileceği gibi iptal hakkının kullanılması hiçbir şekle de bağlı değildir. Öğrenildiği tarihten itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde karşı tarafa yöneltilecek bir irade açıklaması, def’i yahut dava yoluyla da kullanılabilir.
Somut olaya gelince, dosya içeriği ve toplanan delillere göre temlikin iradi olduğu ve hata (yanılma) koşullarının oluşmadığı sonucuna varılmaktadır.
Hâl böyle olunca, davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir. Davalının yerinde bulunan temyiz itirazının kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 30.04.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
by kiratlihukukHukuka veya Ahlaka Aykırı Bir Sonucun Gerçekleşmesi İçin Verilen Şey Geri İstenemez
T.C
YARGITAY
1. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO :2014/5752
KARAR NO :2015/5642
KARAR TARİHİ :16.04.2015
K A R A R
Dava, tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.
Davacı, oğlu ile davalının kızı G..’ın 17.08.2009 tarihinde evlendiklerini, kızın yaşının küçük olması sebebi ile ailelerin rızası ile evliliğin yapıldığını, davalının izin vermesine karşılık taşınmaz devrini şart koşması sebebi ile kayden maliki olduğu 2820 ada 5 parsel sayılı taşınmazı 23.10.2008 tarihinde davalıya devrettiğini, oğlu ile gelininin boşanma aşamasında olduklarını, Borçlar Kanunu’nun 27. maddesi hükmü gereğince sözleşmenin geçersiz olup, ahlaka, kamu düzenine ve kişilik haklarına aykırı olduğunu ileri sürerek tapu iptal ve tescil istekli eldeki davayı açmış, yargılama sırasın da davacının imzasının yerladığı 23.10.2008 tarihli ”Taahhütname” başlıklı belgeyi evrak arasına ibraz etmiştir.
Davalı ise, iddiaların doğru olmadığını, çekişmeye konu taşınmazı bedeli karşılığında satın aldığını, aksini davacının yazılı belge ile ispat etmesi gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, davalının ahlaka aykırı olarak taşınmazı edindiği, temlik sözleşmesinin Borçlar Kanunu’nun 27. maddesi gereğince geçersiz bir sözleşme olup, yolsuz olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; davacının kayden maliki olduğu 2820 ada 5 parsel sayılı taşınmazını 23.10.2008 tarihinde satış göstermek suretiyle davalıya devrettiği, davacının oğlu H.. D..’ün 20.10.1973, davalının kızı G.. D..’ün ise 15.04.1993 doğumlu olduğu, davalı ile eşinin kızları G..’nin evlenmesine izin verilmesi konusunda 10.08.2009 tarihinde mahkemeden talepte bulundukları, davanın yargılaması sırasında dava dışı G..’ın, H.. D.. isimli kişiden hamile olduğunu beyan ettiği, yargılama neticesinde Antalya 3. Aile Mahkemesinin 13.08.2009 tarih ve 2009/622 Esas, 2009/817 sayılı kararı ile evlenmeye izin verildiği, nüfus kaydı içeriğine göre de; evliliğin 17.08.2009 tarihinde gerçekleştiği anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere, temlik tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanununun 19. maddesinin 1. fıkrası ile (6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 26. maddesi) sözleşme yapma özgürlüğü ilke olarak benimsenmiş, ancak bu özgürlüğe, her özgürlükte olduğu gibi sınırlandırma getirilmiştir. (818 Sayılı Borçlar Kanunu’nun 19/2. ve 20. maddesi ile 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 27/1. maddesi) Sözleşme özgürlüğünün hukuka aykırı olarak yapılmasının yaptırımı olarak da sözleşmenin hükümsüzlüğü kabul edilmiştir. Borçlar Kanununun 19. ve 20. maddeleri, (6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 27 ve 28. maddeleri) taşınmazların devri bakımından da geçerli sınırlamalar olup, sözleşmenin ahlaka, kamu düzenine ve hukuka aykırı olmaması gereklidir. Bunun tespiti için, tarafların sözleşme ile amaçladıkları çıkarların dengede olması gerektiği esas alınarak, sözleşenlerin gerçek ve müşterek maksadı ve çıkarları aranmalıdır.
Öte yandan; yine 818 Sayılı Borçlar Kanunu’nun 65. maddesinde; ”Haksız yahut ahlaka (adaba) mugayir bir maksat istihsali için verilen bir şeyi istirdada mahal yoktur” düzenlemesi ile açıkça; haksız veya ahlaka aykırı bir amacın elde edilmesi için verilen şeyin geri alınamayacağı hüküm altına alınmış, aynı doğrultuda 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 81. maddesinde de; ”Hukuka veya ahlaka aykırı bir sonucun gerçekleşmesi amacıyla verilen şey geri istenemez” düzenlemesine yer verilmiştir.
Somut olaya gelince, iddianın ileri sürülüş biçimi ve toplanan delillerden temlikin iradi olduğu, davacı her ne kadar oğlu H..’ın, davalının yaşı küçük olan kızını kaçırdığı, davalının da yaşı küçük kızının evlenmesine izin vermesine karşılık dava konusu taşınmazın devrini şart koşması sebebi ile temliki gerçekleştirdiğini, sözleşmenin ahlaka, kamu düzenine ve kişilik haklarına aykırı olması sebebi ile geçersiz olduğunu ileri sürerek eldeki davayı açmış ise de, aynı bakış açısıyla sözleşmenin tarafı olan davacının da aynı amaçla işleme katılmış olduğunun kabulü gerektiği, bu durumda, Borçlar Kanununun 65. maddesi hükmü karşısında davanın dinlenilmesine yasal olanak bulunmadığı, kaldı ki, oğlu ile davalının kızının boşanma aşamasına gelmesi üzerine, davacının taşınmazı geri istemesinin de hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğu açıktır.
Hâl böyle olunca, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, delillerin takdirinde yanılgıya düşülerek yazılı olduğu üzere karar verilmiş olması doğru değildir.
Davalı vekilinin temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile, hükmün belirtilen nedenle (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK’un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 16.04.2015 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.